Make your own free website on Tripod.com

 

Smijenjen sef srpske tajne policije Jovica Stanisic
stanisic_small.gif (8176 bytes)Jedni vjeruju da se sa kolicinom informacija koju posjeduje Stanisic u Srbiji ne moze prezivjeti;

Jedni vjeruju kako je bivsi prvi srpski obavjestajac Stanisic - ratni zlocinac u bijelim rukavicama;

Jedni ga vide kao rodjenog demokratu koji je Milosevicevim hirovima umio da kaze ne...

Svi oni slazu se u jednom: Stanisic nije bio glupav

ln400.gif (326 bytes)
pise: Zeljko CVIJANOVIC

j.gif (314 bytes)ovica Stanisic za neke je policajac koji se u narodnom predanju za posljednje tri decenije najvise primakao neslavnom mitu o Aleksandru Rankovicu. Kada je ukazom Milana Milutinovica, covjeka koji se s vremena na vrijeme u javnosti pojavljuje u ulozi predsjednika Srbije, smijenjen sef srpske tajne policije Jovica Stanisic Massimo Calbresi ga je, u americkom Timeu nazvao tajnim izvorom Miloseviceve moci. Crnogorske kolege, koji o njegovom dedinjskom sefu razmisljaju kao o Tudjmanu sa sjevera, ispratili su ga kao izuzetnog profesionalca veoma cijenjenog u Crnoj Gori. U Stanisicu, koji je javnosti otkrio sve o sebi da pobudi njeno interesovanje i nista da ga do kraja zadovolji, londonski Guardian je vidio covjeka broj dva u Srbiji, dok se vjeciti opozicionar Zoran Dindjic hvali iskrenim prijateljstvom s njim. Dovoljno za legendu? A legenda kaze da je covjek bio jedini koji je u svakom trenutku znao gdje moze pronaci Slobodana Milosevica, Jevgenija Primakova i Radovana Karadzica. Ko je, ustvari, Jovica Stanisic?

joca_kopa_nos.gif (189288 bytes)Covjek koji je uhvatio Karlosa

Najraniji izvori Stanisica, rodjenog pocetkom pedesetih u Backoj Palanci, pamte u ulozi mladog operativca tajne policije koji sedamdesetih u beogradskom hotelu Ekscelzior ucestvuje u hapsenju Vladimira Iljica Ramireza, poznatijeg kao Karlos, najslavnijeg teroriste danasnjice. Karijera ga dalje vodi na posao kontraobavjestajca za sektor Istok, odakle izlazi kao strucnjak za KGB u beogradskoj upravi SDB-a. Potom prelazi u odjeljenje analitike, da bi poslije u SDB-u Srbije bio operativac kontraobavjestajnog sektora Zapad, pa pomocnik nacelnika za Sektor kontraobavjestajne djelatnosti. U karijeri u kojoj do oktobra ove godine nije bilo padova, pocetak jugoslovenske krize zatice ga na mjestu pomocnika sefa SDB-a, najprije Dragana Mitrovica, a potom kratko vrijeme Zorana Janackovica, koji je danas ambasador SRJ u Makedoniji. Godine 1991, kada Stanisic preuzima rukovodjenje Sluzbom, ona po prirodi stvari postaje prestiznija firma od Srpske pravoslavne crkve i Srpske akademije nauka zajedno. Tako ce i ostati sve do trenutka kada mu se Milosevic, posredstvom svog portparola za Srbiju Milutinovica, zahvalio na uslugama.

Rukovodeci svojim osjetljivim resorom, Stanisic vazi za zagovornika da Srbija ne treba da se direktno mijesa u rat u Hrvatskoj i BiH, ali da na svaki nacin, sto ce reci i preko njegove sluzbe, treba da pomogne bosanskim i hrvatskim Srbima. Ali njegov nacionalizam vise je bio pragmatican nego doktrinaran, o cemu svjedoci cinjenica da, dok je Srbija pocetkom devedesetih izvrsila vrlo temeljnu nacionalnu cistku u policiji i vojsci, Stanisicev resor ostaje postedjen toga. Njegov zamjenik i mozda najblizi saradnik Franko Simatovic Frenki po nacionalnosti je Hrvat iako se za njega prvi put culo u borbama na vukovarskom ratistu.

Oslobadjanje paljanskih talaca

karadzic.gif (20834 bytes)Vec tada Stanisic se, zajedno sa backopalanackim lobijem u SPS-u, koji jos cine Milorad Vucelic, Mihalj Kertes i Radovan Pankov, istice kao neka vrsta liberalnog nacionaliste. Tako se njegovo ime vezuje za naoruzavanje i borbeno organizovanje Srba u Hrvatskoj i BiH, nad cijim tajnim sluzbama je sve vrijeme imao punu kontrolu. Tvrdi se da je upravo on u Krajinu doveo kapetana Dragana Vasiljkovica iz Australije, da je izmislio Zeljka Raznatovica Arkana, da je, posredstvom uticajnog nacelnika RV i PVO Vojske Jugoslavije generala Bozidara Stevanovica, imao udjela u vojnim operacijama u Bosni i Hrvatskoj... Ocevici tvrde da je Radovan Karadzic na vrhuncu svoje moci znao u beogradskoj vili Bosanka prekinuti sastanak sa srpskim intelektualcima (a on je do takvih sjedeljki mnogo drzao) kada bi se na vratima pojavio Stanisic.

Karadzic i drustvo u ljeto 1994. prekidaju odnose sa Milosevicem, i prijete mu osnivanjem nacije zapadnih Srba (Momcilo Krajisnik). Paljanski Srbi zarobljavaju vojnike Unprofora po Bosni, Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji, dovode ih na Pale i sa njima glume budale. Upravo Stanisic treceg juna 1995. godine putuje na Pale, u strogoj tajnosti vodi povjerljive pregovore sa Radovanom Karadzicem, koji pod uticajem sefa tajne policije Srbije s bandera odvezuje 150 vojnika Unprofora i prekida krizu paljanskih talaca. Jedan Karadzicev saradnik poslije toga komentarise: Jovici to nismo mogli odbiti.
Stanisic dovodi nesrecne Unproforce u Srbiju, tada, uoci Daytona i  spasava obraz Milosevicu kao ozbiljnom pregovaracu, s obzirom da su u medjunarodnoj zajednici u to vrijeme vec vodjene ozbiljne polemike na temu moze li tadasnji predsjednik Srbije uopste da utice na Pale, kada vec godinu dana niti uspijeva da smijeni Karadzica niti da ga privede za pregovaracki sto.

Tih godina, tvrde upuceni, Stanisicevi kontakti sa Milosevicem su bukvalno svakodnevni. Nije mogao bez svog prvog obavjestajca ni u Daytonu, gdje javnost Stanisica pamti kao clana jugoslovenske delegacije.

Poslije sklapanja Mirovnog sporazuma, Milosevic provodi cistku nacionalista iz svoje okoline. Odlaze Borisav Jovic, Milorad Vucelic i Mihailo Markovic. Vec tada se prvi put pocinje spekulisati i sa Stanisicevom smjenom. U to vrijeme jaca uticaj JUL-a, partije Miloseviceve supruge Mirjane Markovic, ciji se ljudi stalno zale predsjedniku Srbije kako o najpovjerljivijim stvarima u zemlji saznaju iz novina. Ali, Milosevic se jos nije mogao odreci usluga "dugouhog Jovice".

Go Back

Misija kod banjaluckih i paljanskih prijatelja

sloba_gleda_belo.gif (32163 bytes)Medjutim, poslije toga odnosi izmedju Milosevica i Stanisica idu iz krize u krizu. Najprije dolazi Miloseviceva izborna kradja u zimu '96. godine, koja pokrece najmasovnije i najduze prodemokratske demonstracije u Srbiji u ovom vijeku. Stanisic je i tu suprotstavljen JUL-u. Dok ljudi okupljeni oko Markoviceve, (medju kojima se najvise istice Zoran Todorovic Kundak), zahtijevaju da demonstranti budu razbijeni u odlucnoj policijskoj akciji, Stanisic na sebe preuzima da najprije Milosevicu objasni da na ulicama nije sacica zabludjelih pristalica Zorana Dindjica i Vuka Draskovica, vec stotine hiljada ljudi. Potom ga savjetuje da prihvati rezultat izbora, predvidjajuci da tikva izmedju Draskovica i Dindjica ne moze dugo ostati cijela, a, naravno, i on je tu da pomogne. Na kraju se pokazalo da je Stanisic bio u pravu, sto ga, naravno, nije opralo medju protivnicima na ljevici. Pa, ipak, kao da se za neko vrijeme popravio kod Slobe. U politiku se na velika vrata vraca njegov blizak politicki prijatelj Milorad Vucelic. Milosevic, posto je presao na saveznu funkciju Stanisica, imenuje za savjetnika za nacionalnu bezbjednost.

Novu posrednicku misiju Jovica obavlja u ljeto prosle godine, kada su se u RS-u sukobili Biljana Plavsic i Momcilo Krajisnik i kada se srpski MUP pocijepao na propaljansku i probanjalucku struju. Otvara se novi prostor za Stanisica. Uhvacen u posjeti Banjaluci, gdje se sastao sa Biljanom Plavsic i njenim tadasnjim prvim debeovcem Predragom Ceranicem, Stanisic rijetkim novinarima saopstava da je dosao kako bi se vidio sa starim prijateljima. Iz Banjaluke se ne vraca za Beograd, vec odlazi na Pale, gdje ga cekaju jos stariji prijatelji Momcilo Krajisnik i Dragan Kijac.

Upuceni pricaju da je Stanisic obezbjedivao, ne samo Milosevica podredujuci njegovog prvog gorilu Sentu Milenkovica svom resoru, vec i Karadzica i Plavsicku tokom posjete Beogradu, kada je pretproslog ljeta pregovarala sa Milosevicem i Krajisnikom. Stanisic je tada licno otisao u Banjaluku po Plavsicevu, obezbjedjivao svojim ljudima njen boravak i zgradu njene porodice, gdje je odsjela, i licno je po zavrsenom poslu otpratio avionom do Mahovljana.

Snabdio Milosevica planom intervencije NATO-a

Kad je dosla kriza izmedju Srbije i Crne Gore, u kojoj je ponovo pao rejting nedovoljno oporavljenih liberalnih nacionalista, kojima je Stanisic po svojim sklonostima pripadao. Bio je protiv brutalnih metoda obracuna koje je primjenjivao Beograd, da bi na kraju uspio tek da neokrnjenim sacuva sopstvene veze u crnogorskoj policiji, ciji mu se tadasnji sef Filip Vujanovic poslije smjene zahvalio vrlo prijateljski obojenim saopstenjem. Ali ni odbijanje da Dukanovica i drugove ubjedjuje da Milosevic nije samo najveci Srbin nego i Crnogorac, Stanisicu u Beogradu nije bilo zaboravljeno.

Kosovska kriza pretposljednja je etapa njegove karijere. Stanisic se u primjeni policije konceptualno razisao sa ministrom Vlajkom Stojiljkovicem, covjekom koji uvece lijeze kao socijalista, a budi se kao julovac. Prevagu odnosi Stojiljkoviceva koncepcija koristenja policije kao vojske, sto je srpski MUP kasnije kostalo velikih zrtava. Stanisic se zalagao za suptilnije metode, koje su u kosovskom sukobu bile djelimicno primijenjene tek od ljetos. Upuceni tvrde da sada vec bivsi sef srpske tajne policije od tada najvise vremena provodi u Pristini, dok se u Beogradu zadrzava kratko, samo na referisanju. Takodje se tvrdi da je ovaj sposobni obavjestajac uspio da predsjednika SRJ svojim vezama snabdije kompletnim planom planirane vojne akcije NATO-pakta protiv Srbije.

seselj_papakAli nista nije vrijedilo. Vojislav Seselj Stanisica nije volio zbog '93. i '94. kad je srpska policija pokusavala da unisti radikale i Seselja slala Padinsku Skelu i beogradskom CZ-u. Sa druge strane, JUL je od samog pocetka bio dosljedan u jednom: u otporu prema Stanisicu kao covjeku koji ih je tjerao da kupuju novine. Naravno, kako se to vec radi, ponudjeno mu je mjesto u diplomatiji. Uvrijedjen, Stanisic je sve ponude odbio i pristao da bude najbolje obavijesteni Srbin na birou za nezaposlene.

Objavljeno u broju 88 DANA
9. NOVEMBAR / STUDENI 1998.
Copyright Nezavisni magazin DANI, 1998.

ln_400.gif (326 bytes)

(Tekst izmjenjen bez odobrenja autora)
2000, Community of Friends of Stolac

Go Back